(ANKARA) – Dünya, 2030 yılına kadar ormansızlaşmayı sona erdirme hedefinden giderek uzaklaşıyor. Küresel orman hedeflerini izleyen bağımsız araştırma girişimi Forest Declaration Assessment’ın raporuna göre, 2025’te dünya genelinde 7 milyon hektar orman yok olurken, 2021’den bu yana hedeflerin gerisinde kalınması nedeniyle korunabilecek 10,7 milyon hektarlık orman alanı kaybedildi. Bu alan yaklaşık olarak İzlanda’nın yüzölçümü büyüklüğünde.
Küresel orman hedeflerindeki ilerlemeyi izleyen bağımsız araştırma girişimi Forest Declaration Assessment’ın 2026 raporuna göre, ormansızlaşma 2025’te bir önceki yıla göre yüzde 15 azaldı. Ancak bu düşüş, dünyanın 2030 hedefine ulaşması için gereken hızın oldukça altında kaldı. Hedef doğrultusunda ilerlenebilmesi için 2025’te orman kaybının 4,2 milyon hektara kadar gerilemesi gerekiyordu ancak kayıp 7 milyon hektara ulaştı.
Rapor, 2021’deki Glasgow İklim Zirvesi’nde 145 ülkenin verdiği 2030’a kadar ormansızlaşmayı sona erdirme taahhüdünde ne kadar ilerleme sağlandığını takip ediyor. Araştırmacılara göre, 2021’den bu yana orman kaybındaki düşüş her yıl hedeflenen seviyenin altında kaldığı için aradaki fark giderek büyüdü.
KONGO HAVZASI‘NDAKİ KAYIP AMAZON SEVİYESİNE YAKLAŞTI
Raporun en dikkati çekici bulgularından biri Kongo Havzası’ndaki hızlı orman kaybı oldu. Bölge, 2025’te 2,4 milyon hektar orman kaybetti. Latin Amerika’daki kayıp ise 2,5 milyon hektar olarak kaydedildi. Böylece tropikal Afrika’daki yıllık ormansızlaşma ilk kez, uzun yıllardır dünyanın başlıca ormansızlaşma merkezi olan tropikal Latin Amerika ile hemen hemen aynı seviyeye ulaştı.
Ancak iki bölge farklı yönlerde ilerliyor. Brezilya’nın Amazon’da ormansızlaşmayla mücadele planını yeniden uygulamaya koyması ve denetimleri artırması gibi önlemlerin de etkisiyle Latin Amerika’daki orman kaybı son beş yılda yüzde 33 azaldı. Rapora göre bu düşüş, 2025’te küresel ormansızlaşmada görülen iyileşmenin de başlıca nedeni oldu.
Kongo Havzası’nda ise tersine, tarım alanlarının genişlemesi, kereste üretimi ve madencilik orman kaybını artırmayı sürdürüyor. Raporda, bölgede bu baskıları azaltabilecek yeterli politika ve denetim mekanizmasının henüz oluşturulamadığı belirtildi.
Tropikal Asya’da da ilerleme sınırlı kaldı. Bölgede 2025’te 1,6 milyon hektar orman yok oldu. Bu rakam geçmiş yıllara göre bir miktar düşüşe işaret etse de rapor, ormansızlaşmaya yol açan temel yapısal sorunların devam ettiği uyarısında bulundu.
EL NİNO KOŞULLARI KAYBI ARTIRABİLİR
Araştırmacılar özellikle orman yangınları konusunda gelecek aylara ilişkin uyarıda bulundu. Avrupa ve Endonezya’da bu yıl yaşanan yangınlara işaret edilen raporda, kasım ayında zirve yapabileceği öngörülen güçlü El Nino koşullarının tropikal bölgelerde yangınların yol açtığı orman tahribatını daha da artırabileceği belirtildi. Benzer bir artış 2015-2016’daki güçlü El Nino döneminde de yaşanmıştı.
BAĞLAYICI DÜZENLEME ÇAĞRISI
Raporda, 2030 hedefine ulaşmak için gönüllü taahhütlerin yeterli olmadığı vurgulandı. Araştırmacılar, ormansızlaşmayı kalıcı biçimde azaltmak için güçlü politikalar, etkin denetim ve bağlayıcı yasal düzenlemeler gerektiğini belirtti.
Raporda ayrıca COP30’da hayata geçirilen Tropical Forest Forever Facility (TFFF), ormanların korunması için uzun vadeli finansman sağlayabilecek araçlardan biri olarak gösterildi. Mekanizma, ormanlarını koruyan ülkelere öngörülebilir finansman sağlanmasını ve yerli halklar ile yerel toplulukların bu kaynaklara doğrudan erişebilmesini amaçlıyor.
